instrument uit het cultuurduister

Melanesië

verder gaan naar zoemhoutreplica’s uit:


Afrika     Amazone    Australië    Europa    Noord-Amerika   Nieuwste aanwas  Oceanië

 

    

Terug naar beginpagina zoemhouten

 

 


WEST-NIEUW GUINEA


etnografisch geleide ontwerpen –
geen replica’s


1. Kleine Rhombus

 

Motieven uit de traditionele
Papua-cultuur, W-Nieuw-Guinea

 

2-zijdig beschilderd met

waterverf / acryl op dik hout

kleurstelling naar eigen keuze

 

Phons Bakx, april 2009

Afmeting 14,8 x 5,5 cm

 

opmerking:

met topkraal - dik rondig en kort hout

 

klankbron:

afgeronde ronkfacetten,
\matige zoemklank

 

 
 
voorzijde                 achterzijde

 

 

NIUGINI

 

replica

2. Vooroudergeest

 

naar voorbeeld van een traditioneel zoemhout uit de Purari-delta,
Papuan Gulf, Niugini

 

wit/rood/bruin waterverf,

éénzijdig beschilderd

 

Phons Bakx, mei 2009

Afmeting: 26,5 x 5,8 cm

 

opmerking:

heeft twee extra ingeboorde

gaten in zijwaartse punten –

 

klankbron:

getande bromtoon, zeer laag – ronkfacetten: aan één zijde

mesvormig en aan de

andere zijde opstaand

 

 

 

WEST-NIEUW GUINEA

etnografisch geleide ontwerpen –
geen replica’s


3. Sepik motief
(1–2–3–4–5)

 

naar voorbeeld van traditioneel zoemhout Sepik, Nieuw Guinea

(bron: Otto Zerries)

 

 

Eénzijdig beschilderd met waterverf / acryl op hout, kleurstelling en
invullingen naar eigen keuze

 

Phons Bakx, mei 2009

 

Afmeting: 30 x 2,9 cm

(bron: Otto Zerries)

 

opmerking:

vier met gekleurde
kraal op de top

 

Klankbron:

beide overlengse ronkfacetten

met een opstaande smalle vlakkrand


 

 

 

NIUGINI
replica

4.
Kaia Imunu

 

Traditionele voorstelling van de vereerde vooroudergeest Kaia Imunu, naar voorbeeld van een ‘groot zoemhout’ van de Urama-Papua’s, Urama Island, Era-rivierdelta, Papuan Gulf, Niugini

 

waterverf/acryl op hout,

aan één zijde beschilderd

kleurstelling naar eigen inzicht

 

Afmeting: 31,5 x 5,1 cm

 

Phons Bakx, juni 2009

 

 

 

WEST-NIEUW GUINEA
etnografisch geleid ontwerp –
geen replica


5. Vooroudergeest
Astrolabe Bay

 

Naar een voorbeeld van een traditioneel zoemhout afkomstig van de noordoostkust Astrolabe Bay in Nieuw-Guinea

 

donkergroen zoemhout,

éénzijdig beschilderd,

waterverf / acryl op hout,
voorzien van summier houtsnijwerk

Phons Bakx, juni 2009

Afmeting: 38 x 3,8 cm

 

opmerking:

voorzien van kraal aan top –
met summier uitgevijlde zijkanten
 

 

 

 

NIUGINI
etnografische replica

6. Vooroudergeest

 

naar voorbeeld van een traditioneel zoemhout uit Papua Niugini,
(exacte locatie niet bekend)

 

éénzijdig beschilderd in wit en bruin met waterverf/acryl op hout, houtsnijwerk

afmeting: 50,5 x 4,5 cm

Phons Bakx, juli 2009


opmerking:
uitvoerig uitgevijlde vorm

boven het lancetgedeelte

 

klankbron:
getande bromtoon, zeer laag – ronkfacetten: aan één zijde

mesvormig en aan de

andere zijde opstaand

 

 

 

 

WEST NIEUW GUINEA
etnografische replica

7. Sosom

 

naar voorbeeld van een traditioneel en zeer decoratief zoemhout van de Marind,  provincie Merauke, West Nieuw Guinea.

 

Phons Bakx, augustus 2009  acryl/waterverf op mahonie, met dunne bovenrib op het voorvlak, ornamenten van vlastouwtjes, kippen/hanenveren en kokosvezels -
koord: roodgebruind manilla
afmeting: 24,6 x 3 cm, is daarmee
op halve grootte van origineel 

(bron: Museum voor Volkenkunde, Leiden)

Opmerking: Sosom is de grote broer en Nakari is het kleine, vrouwelijke zoemhout bij de Marind (Anim), eigenlijk de kleinere zuster van Sosom. Dit gerepliceerde zoemhout is tèveel geornamenteerd om eigenlijk ook nog als zoemobject te worden gebruikt, en dat geldt waarschijnlijk ook voor het origineel, dat tweemaal zo groot is.
De kwetsbare veerornamenten op vijf
plaatsen verbonden aan het zoemhout belemmeren een snelle pivotatie, evenals de dunne opstaande houtrib die centraal en overlengs op de voorzijde ligt (zie bruine verticale lijn). De voorstelling verwijst naar een krokodil, en het zoemhout is afkomstig uit een cultuurgebied waarin men beschilderde schilden en zoemhouten gebruikte in de diensten rondom de dema-religie. -
Het origineel is verboden te worden gezien door
vrouwen en niet-geïnitieerden.

 

 

 


HUON GULF, NIUGINI
etnografische replica

8. Vuurbrengende Geest


naar voorbeeld van een kani (= groter equivalent van het zoemhout dat niet wordt rondgedraaid maar bij ceremonies wordt gedragen; men spreekt dan vaak over ‘groot zoemhout’) van de Tami-bewoners,
eiland Tami, Huon Gulf, Niugini
(bron: Otto Zerries)


Phons Bakx, juli 2009
éénzijdig beschilderd met acryl/waterverf op mahoniehout, zoemhout voorzien van bamboehouten zwiephengel
- eigen kleurbepaling van de lijntekening  afmeting: 23,2 x 5,8 cm


opmerking:
zoemhouten van de
Tami-eilanders zijn feitelijk zonder versiering en heten gegetu (= kortbenigen). Daarentegen heet het ‘groot zoemhout’ kani dat tevens «overledene» betekent, een verwijzing naar ‘voorouder’ dus. Tijdens het Kani-initiatiefeest en de besnijdenisriten worden alle zoemhouten met de titel “Heer” aangesproken. -
Het was ten strengste verboden dat
vrouwen en niet-geïnitieerden het origineel zagen.

 

 

 

 

 


HUON GULF, NIUGINI

etnografische replica

9. Rhombus

 

naar voorbeeld van een traditioneel zoemhout uit het kustgebied van de Huon Gulf, Papua Niugini – specifieke populatie, locatie en ­taalgebied
zijn niet bekend.

Phons Bakx, augustus 2009
éénzijdig beschilderd acryl/waterverf op eikenhout, gevlochten kruisvatting van raffia als aanhechting voor het handgeslagen raffiatouw,
met extra takeling (raffia) aan top
afmeting: 28,8 x 7,8 cm
 (bron: internet)

opmerking:  zwaar en log, maar zeer fraai zoemhout dat door de ruitvorm overigens ietwat moeizaam klinkt. Vermoedelijk is het origineel met een rode kleurstof ingesmeerd die zich door het wringende gebruik van het koord over het hout heeft verspreid. De taal der symbolen op de vóórzijde is niet duidelijk, maar heeft allicht betrekking op diensten van inwijding voor jonge mannen. - Het origineel is verboden te worden gezien door vrouwen en niet-geïnitieerden.

 

 

 

 

   
voor                                              achter

 

SENTANI – HUMBOLDT BAY

etnografische replica

10. Uarfo: Krokodil

 

naar voorbeeld van een traditioneel driespan van zoemhouten uit de voormalige Humboldt Bay
(tegenwoordig: Yos Sudarso Bay) en de omstreek van het  Sentani-meer bij voormalig Hollandia (nu: Jayapura), noordkust West-Nieuw Guinea
(bron: Wamena Gallery, internet /
/ Paul Wirz / Otto Zerries)


Phons Bakx, september 2009
acryl/waterverf op iepenhout,

koord: hennep 
afmeting: 59,6 x 5,8 cm

opmerking:
Paul Wirz beschrijft dat er bij de bevolkings-­
groepen van rond Humboldt Bay een parallel
bestaat in het gebruik van diverse
klankinstrumenten ten aanzien van het
inheemse begrip van het boven­aardse
ofwel het ‘Uarfo’. Daarbij waren zoemhouten inbegrepen alsook de nog meer
belangwekkende bamboe­rietfluiten.

Volgens de traditionele overlevering werden krokodillen, varanen, slangen maar ook wilde zwijnen, als Uarfo-geest aangezien, dieren die zich bij uitstek lenen om als draak
te worden voorgesteld. De voorstelling van deze dieren werd dan ook op hun klankinstrumentariun afgebeeld.
Daarbij komt ook dat de klank van de drie replica´s 10, 11 en 12  zeer imposant is, want elk zoemhout produceert een geluid dat wel op het brullen van een draakachtig wezen lijkt.
Zoals in vele gevallen van het zoemhout in Melanesië, mocht het klank­instrumentarium niet door vrouwen worden aanschouwd. En gebeurde dit wel, dan kostte haar dat
(op magische wijze geïnterpreteerd dan wel) de kop.

 

 

 

 

 

 

SENTANI – HUMBOLDT BAY

etnografische replica

11. Uarfo: Slang

 

naar voorbeeld van een traditioneel driespan van zoemhouten uit de voormalige Humboldt Bay
(tegenwoordig: Yos Sudarso Bay) en omstreken van het  Sentani-meer bij voormalig Hollandia (nu: Jayapura), noordkust  West-Nieuw Guinea
(bron: Wamena Gallery, internet /
 Paul Wirz / Otto Zerries)


Phons Bakx, september 2009
acryl/waterverf op iepenhout,

koord: hennep 
afmeting: 59,6 x 5,8 cm

opmerking:

Lees bij  10 hierboven

   
voor                                   achter

 

 

 

 

   
voor                                   achter


SENTANI – HUMBOLDT BAY

etnografische replica

12. Uarfo: Varaan

 

naar voorbeeld van een traditioneel driespan van zoemhouten uit de voormalige Humboldt Bay
(tegenwoordig: Yos Sudarso Bay) en omstreken van het  Sentani-meer bij voormalig Hollandia (nu: Jayapura), noordkust West-Nieuw Guinea
(bron: Wamena Gallery, internet /
Paul Wirz / Otto Zerries)


Phons Bakx, september 2009
acryl/waterverf op iepenhout,

koord: hennep 
afmeting: 59,6 x 5,8 cm

 

opmerking:

Lees bij 10 hierboven

 

 

 

 

 


EAST-SEPIK

etnografische replica

13. Oud Zwart Zoemhout

 

naar voorbeeld van een traditioneel oud zoemhout van de Koiwut of Koiwat-stammen, levend in de graslanden van East-Sepik, noordelijke zijde van Papua Niugini

 

Phons Bakx – september 2009 – zwart-blauwe acrylverf
op eikenhout uit de 17e eeuw (Denemarken / Oostzeegebied)
afmeting: 36,7 x 8 cm – touw: sisal


Opmerking: het originele zoemhout zag er behoorlijk verteerd uit, en was mogelijk honderd jaar oud of meer.
Het was vervaardigd uit caryota-hout, bekend als het
hout van de vissestaartpalm, voor de Papua’s
van Sepik inheems bekend als limbum.



 
voorzijde                                achterzijde

 

verder gaan naar zoemhoutreplica’s uit:


Afrika     Amazone    Australië    Europa    Noord-Amerika     Oceanië     Nieuwste aanwas