Schrijversonderwerp 4 – 26 mei 2023

DEEL 1 T H E B E A T L E S
In een andere toekomstige tekst over The Beatles en hun ‘Butchers cover’ weid ik uit over een onstuimige kant, waarin The Beatles zich halverwege de jaren ’60 meer hebben laten kennen. Een onstuimigheid waarvan men beweert, dat die het luisterpubliek nogal wat te denken heeft gegeven. Vooral in Amerika. De oorzaak daarvan zou hebben gelegen in het gegeven dat het viertal uit Liverpool zich indertijd te vaak geïsoleerd heeft gevoeld in het maken van muziek en het stukslaan van de tijd in de geluidsstudio’s van de Londense muziekwereld. Die ommekeer schijnt door het verschijnsel ‘Beatlemania’ te zijn ontstaan. Voor hen betekende het dat ze eigenlijk niet meer vrijelijk buiten konden komen, en meer nog, dat ze niet meer live konden optreden. Het gevolg was een zelfverkozen internering in de studio’s waarin ze dan wel hun werk volop konden uitoefenen, maar waar ze blijkbaar ook fors werden gedomineerd door intern aanwezige machthebbende partijen, die het viertal garandeerden dat ze hun uitzonderlijke succesformule als beatband konden vervolgen. Zo was het tijdens fotosessies al opgevallen, dat The Beatles er echt al meer dan genoeg van hadden om alleen maar te mogen ‘opzitten en pootjes geven’. Met het kakofonische woordenbeeld in rode letters hieronder haalden The Beatles een ander aspect van onstuimigheid uit hun kast, door steeds meer met geluid te willen experimenteren. door Phons Bakx
Beluister klik hier de EEUWIGHEIDSGROEF van Sgt. Pepper… (op drie verschillende manieren te horen)
Bent u bekend met de bovenstaande, markante, zich herhalende Engels-aandoende mantra-klankreeks? Op de Beatles-langspeler «Sgt. Pepper’s Lonely Heart Club Band» staat op de tweede kant ter afsluiting van de hele elpee een mini-fragment met een mysterieuze boodschap in de tijdsduur van 1,8 seconde. Over dat groefraadsel wil ik (in de hoedanigheid als ‘niche-antropoloog’) graag iets uitleggen.
Dat geluidsfragment bevindt zich op de plek waar gewoonlijk de uitleidende spiraalgroef van de grammofoonplaat overgaat in de sluitlus, precies op de plek waar die zowel begint als eindigt en waar bij elke ronde de naald heel even over de minuscule verhoging moet heenhuppelen. Dat sprongetje van de naald over de groef horen we eigenlijk alleen maar door tussenkomst van de elektrotechnische versterking van het naaldelement: «K’tj’k..., k’tj’k…, k’tj’k..., k’tj’k..., k’tj’k…». Goed begrijpen dat het nog om een tijdvak ging met platenspelers zonder een automatische afslag. Oud-Beatle Paul McCartney imiteerde dat springerige geluidje als een onomatopee waarbij hij natuurlijk gebruik maakt van de Engelse stand van zaken binnen zijn mondholte en dictie: «C’chug.., c’chug.., c’chug.., c’chug..» – In het Nederlands verdunnen wij dat algauw tot: «K’tj’k.., k’tj’k.., k’tj’k.., k’tj’k...». In het Engels wordt de uitleidende halve groef op het ‘dead wax’-gedeelte aan het eind van de grammofoonplaat, ‘inner groove’ genoemd ofwel ‘running out groove’.
			Voor deze gelegenheid wil ik het de speelse aanduiding meegeven van EEUWIGHEIDSGROEF omdat het in dit hoofdstuk speciaal om de aanpak gaat van een audio-boodschap, en niet om de kale k’tj’k-leegte aan het einde van de plaat. Graag wil ik in twee afzonderlijke edities aandacht geven aan voorbeelden waarin dit speelse bijkomstigheidje op grammofoonplaat is benut. In de jaren ’60 bracht het onder de geluidstechneuten een artistieke uitdaging met zich mee, om in een ‘spelonk’ van de vinyl-geluidsdragers iets neer te zetten dat geheel onverwacht van zich liet horen. Er is beweerd dat The Beatles als eerste hiermee zijn komen aanzetten en wel op hun langspeler «Sgt. Pepper’s Lonely Heart Club Band». Wat wist Paul McCartney een aantal jaren geleden zich nog te herinneren over die beroemde running out groove?[i] Zijn woorden zal ik min of meer in mijn eigen bewoording samenvatten en wel als volgt. Het eindstukje bestaat uit een loop, een lus, en die hebben The Beatles in 1967 speciaal gemaakt om eens op een andere dan de gewone manier uitdrukking te geven dat een plaat afgelopen is. Dat is hun ook goed gelukt.
Paul McCartney refereert aan het tijdperk waarin jonge mensen zeer geregeld bijeen kwamen om met elkaar spontaan een feestje te bouwen en waarbij ze dan laat op de avond al goed waren ingekleurd door een of ander roesverwekkend middeltje of anders wel door een flink aantal glazen bier, wijn of zelfs ‘kortedrank’. Hoe dan ook, ze zakten in de regel flink door in een mengeling van lamlendigheid, dronkenschap en slaperigheid. De hele avond werden er vinyl-singletjes op de pick-up gedraaid, met gevolg dat iedereen zich ofwel met muziek luisteren bezighield of anders met dansen. Maar iedereen had wel bemoeienis met de technische handelingen van de platenspeler en het uitzoeken van geschikte plaatjes. De volumeknop onderwierp zich doorlopend in standen van hard naar zacht tot heel hard, en gaarne ook gaand naar “Oh, graag wat zachter!”, zodat mensen toch ook met elkaar konden praten. Maar het drong zich als regel wel op, dat iedereen om de haverklap toch op moest staan om een nieuw singletje op te zetten, dat dan weer 2 à 3 minuten hooguit speelde. Dit soort feestjes bereikte altijd zijn punt van verzadiging en men was maar al te blij als bleek dat de gastheer ook nog een langspeelplaat in huis te hebben. Als eerste teken van vermoeidheid werd de rpm-schakelaar overgezet op 33⅓. In een gevorderd stadium hing iedereen natuurlijk half-slaperig, half-dronken of stoned in een fauteuil onderuit, en iedereen toonde zich vaak genoeg te beroerd om die voorttikkende langspeler af te zetten. Er zullen heel wat mensen in onderuitgezakte positie langdurig naar dat nietszeggende k’tj’k-eeuwigheidsgroefje hebben liggen luisteren zonder daar maar iets wijzer van te worden. Paul McCartney zegt dat The Beatles hierop hebben ingespeeld en ze hebben er een gedenkwaardige invulling aan willen geven, want met hun zelfgefabriceerde running out groove was iedereen voortaan terstond wakker, Men stond tegen wil en dank op, want hoe lang was iemand bereid om dat scherpe gekrakeel van «Nevertoseeanyotherwhy…» aan te horen? Ik denk dat men deze ludieke audio-gesel echt niet langer dan een halve minuut heeft willen ondergaan. En ongetwijfeld dat stoned’e mensen er al heel wat andere dingen in begonnen te ontdekken, mits ze er maar genoeg tijd voor kregen. In het begin werd er door de maatschappij Parlophone nog een mono-versie van hun «Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band» uitgebracht, met daarop eveneens aanwezig de rumoerige running out groove in mono. Maar die oplage verscheen enkel in Engeland en Duitsland. En juist op die versie komt namelijk ook nog de onhoorbare klank voor van een hondenfluitje ofwel Galtonfluitje. Honden die in het huis verbleven waar de plaat werd gedraaid, reageerden daar altijd heel zichtbaar op.
	Beatles-muziekproducent George Martin (foto:2006, Adamsharp / Eigen werk, CC BY-SA 3.0) In verband met de toegepaste hondenfluit weidde Paul McCartney uit, dat er voor The Beatles in de studio altijd momenten voorkwamen die van alle muzikale productiviteit waren verstoken, maar die vervolgens uitermate zinvol door hun heldere muziekproducent George Martin[ii] werden opgevuld. Hij voorzag hen regelmatig van bondige, boeiende lezinkjes over zaken die veelal betrekking hadden op al datgene wat het viertal ten opzichte van hun eigen muziek bezig was te ontdekken en te verfijnen, of anders nog wat daar juist aan grensde. George Martin had een bijzonder mathematisch en wetenschappelijk inzicht, en te pas en te onpas haakte hij op tal van onderwerpen in waar The Beatles dan open voor stonden en waar ze ook graag meer over te weten wilden komen. Er deed zich een situatie voor in de studio waarin George Martin met de vier in discussie raakte over variabele frequenties in het geluidsspectrum, lopend van hoog tot laag. Martin testte ze alle vier uit op hun gehoors-
waarneming van laag-, middel- en hoogliggende toonfrequenties, door gebruik te maken van een oscillator die daar dan ook stond. Martin vroeg aan ieder van hen of ze de tonen nog konden horen zolang hij de frequenties langzaam opschaalde en zeker na het moment dat hij ze zelf als oudere man al niet meer kon horen. De vier reikten vanzelfsprekend verder dan Martin zelf. The Beatles raakten door dat onbereikbare hoge toongebied uiterst geboeid, temeer ook omdat ze er zelf van konden getuigen dat het geluid i uit hun eigen gehoor ineens wegglipte. Ze besloten iets met deze vernuftige les van George Martin te doen.
En dat gebeurde al in de eerstkomende langspeler waaraan ze toen werkten. Ze gingen er van uit dat ook de luisteraars de hoge toonfrequenties op de plaat nog zouden kunnen horen en zeker als er een hond in de buurt was. Het toegepaste foefje zou op zijn minst direct uit de lichaamshouding van de teenganger kunnen worden afgelezen zogauw het dier de fluittoon maar hoorde. Het eindresultaat op plaat was een door John Lennon bedacht plannetje om kortstondig een aangeblazen hondenfluitje van 45.000 Herz op de plaat mee te laten klinken waar hun eigen excentrieke vocale mantra op de running out groove direct aan vastgekoppeld zou worden. Dat hoge-toonfragmentje gold alleen maar voor de eerste mono-persing van de lp «Sgt. Pepper’s Lonely Heart Club Band» uit 1967. Op de vinylpersingen daarna kwam die hondenfluit al niet meer voor, en het is mij niet bekend waarom die daarop voortaan achterwege bleef. Paul McCartney weidde erover uit dat hun bedachte platengrap met de running out groove eigenlijk al niet meer werkte in de tijd met pick-ups met een automatische afslag, dat wil zeggen, als de pick-uparm door die afslag dan ook automatisch omhoog werd getild zogauw er een bepaald ‘dieptepunt’ op de draaitafel was bereikt. De groefgrap bleek voor een deel nog wel te werken bij die pick-ups waarbij de arm automatisch afsloeg, maar niét werd opgetild. In dat geval stierf de groefgrap met de naald in een rallentando geluidsbrij af.
Mantra-koortje Na ruim vijftig jaar onthult McCartney dat The Beatles met deze endless groove aan het werk waren gegaan om het als een marginaal verrassinkje aan de luisteraar op te dringen. Ze zochten op tal van manieren uit hoe een grammofoonplaat in al zijn uithoeken optimaal benut kon worden tot een vernieuwend en artistiek audiovisueel medium. Ze wilden de bestaande, afgezaagde standaard productietechnieken zoveel mogelijk vermijden of anders flink met noviteiten beïnvloeden. Daarom gold deze groefgrap als een marginale verrassing, want waar stilte verwachten werd, dook opeens een hoop gekrakeel op van stemmen die bovendien nog niet eens ophielden ook! The Beatles lieten hun vier stemmen op een band opnemen, en afzonderlijk van elkaar verzonnen ze een aantal onsamenhangende woorden en zinsdelen die ze allevier tegelijkertijd voor de microfoon als een mantra’s opdreunden en herhaalden. Het ging er vooral om dat het dwaze en onzinnige uitspraken waren. Van zijn eigen vocabulair aandeel wist Paul McCartney zich niets meer te herinneren, maar wel die van John Lennon naast hem, die aldoor «Cranberry sauce…, cranberry sauce…» stond uit te kramen. De overige driekwart van het mantra-koor wist McCartney zich niet meer voor de geest te halen. De vier muzikanten ervoeren de hyperkorte sessie met de wirwar aan onzincommentaartjes als uitermate geestig en met gretigheid droegen ze er zorg voor dat de klanksessie ook zijn marginaal einddoel zou behalen in de omzetting naar vinyl-productie. Ze bezagen het als zeer vernieuwend en ook echt ‘als uitdagend Beatles-achtig’ om dit mallotige foefje langs de keten van audiotechnici en het standaard productieproces heen te loodsen. Uit de opgenomen recordertape knipten ze een segmentje dat iets langer dan één seconde duurde om daarvan begin en einde als een gesloten lus aan elkaar te plakken. Paul McCartney herinnert zich van deze ‘zichzelf in de eigen staart bijtende’ geluidscreatie, dat het enkel nog op de bandrecorder kon worden afgespeeld rond de blootgelegde weergavekoppen en de drukrol. Deze ‘oúrobóros’ leverde een oneindig, zichzelf herhalend geluid op. En dat stukje moest aan het einde van de grammofoonplaatmatrix op een of andere manier ergens perfect sluitend worden ingebracht. Juist voordat op de grammofoonplaat de circulatie van hun rondgaande loop begint, valt als aanzet eerst een kort vreemd gegrinnik te horen: «Huh-huh-huh-hûhh». Dat gegrinnik is maar één keer te horen, en allicht zit dat gegrinnik nog net buiten de gesloten lus tussen de twee groefpieken. Want de eeuwigheidsgroef moet wel uit een volwaardige groef bestaan met aan weerskanten een top, zodat het mogelijk wordt dat hij op twee luidsprekers in stereo waar te nemen is. Dan volgt onmiddellijk «Nevertoseeanyotherwhy…, nevertoseeanyotherwhy…, nevertoseeanyotherwhy…». Ik moet erbij opmerken dat de markante kreet «Nevertoseeanyotherwhy…» niets anders is dan een zo goed mogelijk weergegeven interpretatie van wat de meeste Beatles-luisteraars in de uitgesproken klankenbrij menen te herkennen. Op zich is dit ook weer een nieuw en leuk audio-experiment. We zouden in een bepaald opzicht best van ‘onomatopoësis’ kunnen spreken. Want wat er in werkelijkheid door de vier werd gezegd, is voor niemand echt goed herkenbaar en Paul McCartney wist voor drie-kwart zich daar niets meer van te herinneren.
Hieronder volgen nog andere opties om het uit te schrijven: «Never-could-see-any-other-why»…., «Never-could-be-any-other-why»…., «Whatever-could-be-turning-other-why…..» en ook nog «Lucy-Annie’s underwear……».[iii] Voortzetting ‘Beatlemania’ De oud-Beatle weidde nog verder uit over de korte geschiedenis van hun running out groove. In diezelfde dagen was iedereen in rep en roer geraakt vanwege de zich uitbreidende speculaties via de Amerikaanse pers over de vermeende, verzwegen en vroegtijdige ‘dood’ van Paul McCartney. Iedereen werd aangezet om tal van Beatles-platen op hun details te gaan beluisteren en zodanig te ontleden, dat bepaalde passages achterstevoren gedraaid, een aantal mystieke aanwijzingen opleverde, die het heimelijke levenseinde van McCartney’s cryptsich verifieerden. De buitenissige ontledingsaanpak op grote schaal - ik deed een jaar na dato in 1968 er ook graag een beetje aan mee – werd als de onmiddellijke voortzetting bestempeld van de eerdere, beruchte ‘Beatlemania’. McCartney vertelde dat er op zekere dag iemand in zijn voordeuropening stond die het graag met hem over de hype omtrent «Sgt. Pepper» wilde hebben. De man deelde speciaal over de eeuwigheidsgroef mee, dat als deze met de naald stilstaand op de plaat met de hand werd teruggedraaid, dat er een heldere boodschap wereldkundig werd gemaakt. McCartney antwoordde de aanbeller dat geeneen van de vier Beatles daar maar iets voor heeft gedaan om dat als boodschap vast te leggen. McCartney sprak zijn bezoeker tegen op grond van zijn eigen herinneringen wat hij en zijn drie muziekmaats dan hadden beoogd en wat zij ervan hadden gemaakt. Het kwam op hem als klinkklare onzin over wat er allemaal aan heimelijk ingebrachte boodschappen tevoorschijn kwam, zowel gewoon afgespeeld, als widdershins [tegen de richting van de tijd in]. Maar de figuur bij de voordeur hield voet bij stuk dat het wel allemaal zo klonk als hij zonet had verkondigt! Hij stelde McCartney in aller vriendelijkheid voor om samen met hem de bepaalde platen op bepaalde tracks te beluisteren en op waarheid te onderzoeken. En dat gebeurde ook. De plaat werd met versterking opgezet zonder inschakeling van de rotoraandrijving. Ze manœuvreerden de plaat terug met de hand, zodat heel wat tegendraadse geluiden hoorbaar werden. De boodschap die volgens de aanbeller suggestief op de plaat achteraan te beluisteren viel, was «We’ll fuck you like supermen». Paul McCartney, die aandachtig meeluisterde, reageerde dat het iets belachelijks had om in al dat geroezemoes wat hij aanhoorde, te beweren dat The Beatles juist die boodschap er bewust in zouden hebben gelegd. Paul gaf speels toe dat iemand zeker die uitgesproken zin ervan kon maken, indien hij dat graag wilde, maar de oud-Beatle bleef bij zijn bewering dat het absolute onzin is ervan uit te gaan dat The Beatles het ook zo hebben bedoeld.[iv] Omtrent de Beatles-eeuwigheidsgroef zijn natuurlijk heel wat leuke, maar ook absurde speculaties ontstaan. Zo stelde men dat het urenlang achtereen repeteren van de ijselijke klankreeks, deze deed uitgroeien tot een oosterse mantra zoals in de wereld der yogi gebruikelijk is te doen laten klinken. De speculatieve betekenis van de woordverklanking verlegt zich telkens naar anders intonerende beklemtoningen naarmate men het allemaal vaker aanhoort en dieper op zich in laat werken. Het laat zien dat binnen de mens heel wat mentale tendenties en condities worden geactiveerd, want een luisteraar zal er ook inleggen wat hij er maar graag in horen wìl. Ja, gelijk een visuele Rorschach-test. Het is als bij het meditatief luisteren naar een tikkend polshorloge aan het oor of een tikkende wekker aan de bedrand. Men verlaat zich geheel vrij op het eigen gehoor en het duurt niet lang of er ontstaat in de geest van de luisteraar een diversiteit aan ritmestructuren met wisselende accenten en interpuncties, die zelfs onbedoeld steeds een nieuwe metriek zal suggereren. Op zich is dat wel heel magnifiek! Maar die metriek wordt niet als vanzelfsprekend door het tikgeluid van het radermechaniek binnenin het uurwerk gegenereerd. Die komen als mentale conditioneringen bij de toehoorder vrij. Als ‘tikkende engelen’, zeg maar. De luisteraar zelf legt er vrijelijk patronen in die hij vanuit het eigen onderbewuste ook wil horen. Iets van hetzelfde vond plaats bij het ontwaren van een (widdershins) boodschap in de running out groove van The Beatles.
Aankloppen op de deur van de ‘master’-technicus en eindgraveur Om een eeuwigheidgroef op een grammofoonplaat te zetten, moest een producer of een muzikant eigenhandig op de deur aankloppen bij de eindgraveur, die als taak had het eindresultaat van het geluid dat op grammofoonplaat verschenen moest, in het allerlaatste stadium nog eens geheel te master’en. Technisch had hij feitelijk een dubbelfunctie. Officieel omschreef men hem als ‘mastering & lacquer-cutting engineer’. Hij maakte zowel de eindbalans op van het geluid dat op elpee moest verschijnen, alsook een allereerste stap naar de mechanische reproductie van vinylplaten. Na al de geluids- en opnametechnici, producers, arrangeurs en zo meer, eindigde bij hem de eerste lijn van de audio-produktie. Alvorens hij overging om de definitieve codering van het geluid met een ‘disc cutting lathe’ (draaibank) en een ‘stylus’ (griffel) in een matrixplaat in te laten snijden, controleerde en corrigeerde hij als subjectieve ‘master’-technicus op zijn eigen gehoor andermaal de kwaliteit van het totaalgeluid. Het is tijdens dit eindstadium van ‘mastering’, dat iemand met zijn zelfgefabriceerde ‘loop’ (gelust tapesegment met weergave-apparatuur) bij hem moest binnenstappen, om zijn wens kenbaar te maken, dat hij aan het ‘dead wax’-gedeelte van de matrixplaat graag een stukje geluid extra wilde toevoegen. Waarschijnlijk is het Paul McCartney geweest die met zijn ‘loop’ bij eindgraveur George Peckham in Savile Row binnen is komen lopen. De graveur is ook degene die zijdelings bepaalde uniciteitscodes in de matrixplaat graveert en soms zet hij er een eigen signatuur bij. Hij is de laatste die kan regelen dat aan het einde van het lege ‘deadwax’-gedeelte op één plaatkant een stukje geluid extra kan worden ingegraveerd. Eén rondgang van een binnenin liggende eindgroef bij de omloopsnelheid van 33⅓ r.p.m. duurt 1,8 seconde. Binnen die omlooptijd moest het audiofragment op die plek worden gefabriceerd. Het behoort zeker niet tot standaardhandeling van een technicus, ondanks het feit dat het onder geluidstechneuten een aparte niche met de artistieke uitdaging vormde, om in deze ‘spelonk’ van de vinyl-geluidsdrager iets te construeren dat onverwachts een uniek geluid liet horen.
		Feitelijk is de pick-upnaald op onze platenspeler de directe decodering van wat hier in de ‘disc cutting lathe’ (insnijdraaibank) als codering door een ‘stylus’ (griffel) wordt ingesneden.

Technische afstelling van draaitafel ten

opzichte van pick-up arm met naald

Enkele technische opmerkingen tot besluit zijn nodig om het verschijnsel van de

EEUWIGHEIDSGROEF beter inzichtelijk te maken. Want zo’n audiofoefje was natuurlijk

hartstikke leuk, maar wat konden studiotechnici in de eindjaren ’60 precies verwachten

van de verschillende types platenspelers die toen onder het grote publiek al gangbaar

waren? Want evenzogoed kon een aanwezige EEUWIGHEIDSGROEF niet worden waargenomen.

De geluidstechnici uit de platenindustrie moesten in dat opzicht met drie mogelijkheden

rekening houden, die voor een toenmalige platenspeler annex pick-uparm konden golden:

1. de pick-up arm van de platenspeler liep op het centrum van de grammofoonplaat

toe en bij een bepaald bereik daarheen, sloeg de aandrijfmotor van de draaitafel af,

met gevolg dat het nog aanwezige geluid in een brij verzandde van rallentando-tot-nul.

Dan pas werd het stil.

2. de pick-up arm van de platenspeler kon geheel tot aan het binneneinde van de

grammofoonplaat doorlopen zònder dat er een punt werd bereikt waardoor de draaitafel

afsloeg. In dit geval werkte de EEUWIGHEIDSGROEF optimaal. Feitelijk was de ‘endless

groove’ voor deze situatie bedoeld.

3. er was de mogelijkheid aanwezig van een automatische armbeweging met afslag, die

ervoor zorgde dat de arm niet eens meer behoefde te worden aangeraakt, maar volledig

automatisch omhoogsprong en naar het beginpunt van de langspeler werd geleid door een

ingebouwd liftsysteempje. Zo gauw de pick-up arm + naald het einde van het muziekgedeelte

naderde, werd de pick-up arm automatisch opgetild en werd de naald door het automatisch

werkende liftje uit de groef omhoog getrokken en werd het stil. De ‘endless groove’ werd

niet eens bereikt of opgemerkt.

De eeuwigheidsgroef van The Beatles werd op Omroep Zeeland Radio niet

besproken, maar hij was wel te horen op zondagochtend 6 november 2005
in de programmareeks over jongerencultuur «Een de jonge Zeeuw», Deel 7]

De tekst haakt ook in op een hoofdstuk uit het grote boek
‘Eens de jonge Zeeuw’, Deel 3 - p. 1105 -1110

Tekst gelezen en je wilt een reactie geven…, dat kan
phonsbakx@gmail.com

NOTEN

---

[i] ‘You Gave Me The Answer’, Sgt. Pepper Special – interview met P.McC op ‘Paul

McCartneys Official Website’ / 25 mei 2017

[ii] George Martin, geb. 1926 – overl. 2016

[iii] YouTube / rjciccone, 13 mei 2009 The Beatles - Sgt Pepper's Inner Groove (first

forwards, then backwards)

[iv] ‘You Gave Me The Answer’ – Sgt. Pepper Special – gesprek met Paul McCartney,

25 mei 2017 // ook informatie verkregen uit: YouTube / rjciccone, 13 mei 2009 –

The Beatles - Sgt Pepper's Inner Groove (first forwards, then backwards)

MEER SCHRIJFONDERWERPEN
(allemaal onderling verbonden)

VOOR MEER SCHRIJVERSONDERWERPEN KLIK HIER